Semaglutyd, tirzepatyd i retatrutyd to trzy peptydy, które naśladują hormony jelitowe zwane inkretynami. Różni je liczba receptorów, na które działają: semaglutyd pobudza jeden receptor (GLP-1), tirzepatyd dwa (GLP-1 i GIP), a retatrutyd trzy (GLP-1, GIP i glukagonowy). W badaniach klinicznych każde kolejne poszerzenie tego zestawu wiąże się z większą średnią redukcją masy ciała.
Skala różnic jest wyraźna. Semaglutyd w dawce 2,4 mg obniża masę ciała o około 15% w ciągu dwóch lat, tirzepatyd 15 mg o 20,9% po 72 tygodniach, a retatrutyd 12 mg o 25,0% po 80 tygodniach badania trzeciej fazy. Wszystkie liczby pochodzą z badań opisanych niżej, z podanymi źródłami.
W Polsce semaglutyd i tirzepatyd są lekami na receptę, a retatrutyd nie jest dopuszczony do obrotu.
Kolejne sekcje opisują mechanizm każdej cząsteczki, dane z badań i status prawny. To nie jest instrukcja stosowania, bo o tym decyduje lekarz. Jeśli dopiero zaczynasz temat, przejrzyj najpierw przewodnik po peptydach dla początkujących. O cząsteczce, która celuje w masę ciała zupełnie inną drogą niż inkretyny, pisaliśmy we wpisie o SLU-PP-332.
Czym są inkretyny i receptory GLP-1, GIP oraz glukagonu?
Inkretyny to hormony, które jelito uwalnia po posiłku, żeby przygotować organizm na napływ składników odżywczych. Dwie główne inkretyny to GLP-1, czyli glukagonopodobny peptyd 1, oraz GIP, czyli żołądkowy peptyd hamujący. Semaglutyd, tirzepatyd i retatrutyd to peptydy, czyli krótkie łańcuchy aminokwasów, które przyłączają się do tych samych receptorów co hormony naturalne i uruchamiają te same szlaki. Czym peptyd różni się od większego białka, wyjaśniamy w osobnym wpisie o różnicach między peptydami a białkami.
Co robi receptor GLP-1?
Pobudzenie receptora GLP-1 pomaga trzustce wydzielić właściwą ilość insuliny przy wysokim poziomie cukru, spowalnia opróżnianie żołądka i zmniejsza apetyt. Wpływ na masę ciała bierze się głównie z dwóch ostatnich mechanizmów: posiłek dłużej zalega w żołądku, a apetyt słabnie. Semaglutyd działa wyłącznie na ten receptor.
Co dokłada receptor GIP?
GIP to druga inkretyna. Tirzepatyd pobudza receptor GIP i receptor GLP-1 jednocześnie, dlatego nazywa się go podwójnym agonistą. Połączenie obu szlaków w badaniu SURMOUNT-1 wiązało się z redukcją masy ciała rzędu 20% u osób z otyłością.
Po co retatrutydowi receptor glukagonowy?
Retatrutyd dokłada trzeci cel, receptor glukagonowy, i z tego powodu opisuje się go jako potrójnego agonistę receptorów GIP, GLP-1 i glukagonu. Składnik glukagonowy odróżnia retatrutyd od dwóch pozostałych cząsteczek. Jego udział w końcowym wyniku na wadze nie jest jeszcze w pełni opisany. Do publikacji pełnych wyników trzeciej fazy retatrutyd pozostaje cząsteczką badaną, nie lekiem.
Jak działa semaglutyd i co pokazały badania nad masą ciała?
Semaglutyd to agonista receptora GLP-1, który w badaniach nad otyłością obniżał masę ciała o około 15% w ciągu około dwóch lat, wobec 2-3% w grupie placebo. Wynik dotyczy osób z otyłością lub nadwagą bez cukrzycy, przy dawce 2,4 mg podawanej podskórnie raz w tygodniu.
Dawkę zwiększa się stopniowo przez kilka tygodni, żeby ograniczyć działania niepożądane. Najczęstsze z nich to objawy ze strony przewodu pokarmowego: nudności, wymioty, biegunka i zaparcia.
W Polsce semaglutyd sprzedaje się pod dwiema nazwami. Ozempic ma rejestrację w cukrzycy typu 2, a Wegovy w leczeniu otyłości i nadwagi z chorobami współistniejącymi, przy wskaźniku masy ciała co najmniej 30 lub co najmniej 27. Obie formy wymagają recepty.
Jak działa tirzepatyd i czym różni się od semaglutydu?
Tirzepatyd to podwójny agonista receptorów GLP-1 i GIP, który w badaniu SURMOUNT-1 obniżał masę ciała o 20,9% po 72 tygodniach, wobec 3,1% w grupie placebo. Badanie objęło osoby z otyłością lub nadwagą bez cukrzycy, a wynik dotyczy dawki 15 mg. Wobec semaglutydu różni go dodatkowy szlak GIP i wyższa średnia redukcja masy ciała.
Schemat podawania jest taki sam: zastrzyk podskórny raz w tygodniu, z powolnym zwiększaniem dawki. Profil działań niepożądanych też jest zbliżony i zdominowany przez objawy żołądkowo-jelitowe.
Jedyny zarejestrowany w Polsce preparat z tirzepatydem to Mounjaro. Ma rejestrację w cukrzycy typu 2 oraz w otyłości i nadwadze z powikłaniami metabolicznymi i jest wydawany na receptę.
Jak działa retatrutyd i co wiadomo z badań trzeciej fazy?
Retatrutyd to potrójny agonista receptorów GIP, GLP-1 i glukagonu, który w badaniu trzeciej fazy TRIUMPH-1 obniżał masę ciała średnio o 25,0% po 80 tygodniach przy dawce 12 mg. Dawka 9 mg dała 23,7%, dawka 4 mg 17,6%, a placebo 3,9%. Badanie objęło 2339 osób z otyłością bez cukrzycy, a w podgrupie kontynuującej leczenie do 104 tygodni redukcja sięgała około 30%.
Działania niepożądane były częstsze niż przy dwóch pozostałych cząsteczkach i również dotyczyły przewodu pokarmowego. Przy najwyższej dawce nudności zgłosiło 42,4% uczestników, biegunkę 32,0%, zaparcia 26,1%, a wymioty 25,3%. Leczenie z powodu działań niepożądanych przerwało od 4,1% do 11,3% osób zależnie od dawki, wobec 4,9% w grupie placebo.
Retatrutyd nie jest dopuszczony do obrotu ani w Polsce, ani w Unii Europejskiej, ani w Stanach Zjednoczonych. Pozostaje cząsteczką w badaniach klinicznych.
Semaglutyd, tirzepatyd i retatrutyd - porównanie
| Cecha | Semaglutyd | Tirzepatyd | Retatrutyd |
|---|---|---|---|
| Receptory | GLP-1 | GLP-1 i GIP | GLP-1, GIP i glukagonowy |
| Średnia redukcja masy ciała | około 15% w około 2 lata (dawka 2,4 mg) | 20,9% w 72 tygodnie (dawka 15 mg) | 25,0% w 80 tygodni (dawka 12 mg) |
| Grupa placebo w tych badaniach | 2-3% | 3,1% | 3,9% |
| Badanie | program STEP | SURMOUNT-1 | TRIUMPH-1, trzecia faza |
| Podanie | podskórnie raz w tygodniu | podskórnie raz w tygodniu | podskórnie raz w tygodniu w badaniach |
| Status w Polsce | lek na receptę: Ozempic, Wegovy | lek na receptę: Mounjaro | niedopuszczony do obrotu |
Liczby pochodzą z różnych badań i różnych okresów obserwacji, więc tabela nie jest bezpośrednim porównaniem trzech cząsteczek w jednym eksperymencie. Pokazuje kierunek: więcej receptorów, wyższa średnia redukcja masy ciała i więcej działań niepożądanych.
Dlaczego semaglutyd i tirzepatyd są w Polsce lekami na receptę, a retatrutyd nie jest dostępny legalnie?
Semaglutyd i tirzepatyd mają w Polsce kategorię dostępności "wydawany z przepisu lekarza", oznaczaną jako Rp. Legalnie trafiają do pacjenta tylko na podstawie recepty wystawionej po ocenie wskazań i przeciwwskazań. Retatrutyd nie przeszedł jeszcze rejestracji, więc nie ma go w legalnym obrocie w żadnej formie.
W internecie te same nazwy pojawiają się przy preparatach opisywanych jako "do badań" albo "research use only". Takie oznaczenie nie zmienia statusu prawnego substancji i nie daje kupującemu gwarancji jakości, bezpieczeństwa ani składu właściwego dla zarejestrowanego leku. Preparat badawczy może mieć niepewną zawartość substancji czynnej, zanieczyszczenia lub być sfałszowany.
W sklepie te trzy cząsteczki są dostępne wyłącznie jako materiał badawczy: semaglutyd, tirzepatyd oraz retatrutyd. Nie są sprzedawane z przeznaczeniem do stosowania u ludzi.
Zanim sięgniesz po którąkolwiek z tych cząsteczek, sprawdź jej aktualny status prawny i skonsultuj się z lekarzem. Zasady dotyczące zakupu i importu peptydów zebraliśmy na stronie ostrzeżenia prawnego i zaleceń bezpieczeństwa.
Najczęstsze pytania
Który z tych peptydów daje największą redukcję masy ciała?
W dostępnych badaniach najwyższą średnią redukcję masy ciała notowano dla retatrutydu: 25,0% po 80 tygodniach przy dawce 12 mg. Tirzepatyd osiągnął 20,9% po 72 tygodniach, a semaglutyd około 15% w około dwa lata. Są to wyniki z różnych badań i różnych okresów, więc nie stanowią bezpośredniego porównania.
Czy semaglutyd i tirzepatyd można kupić w Polsce bez recepty?
Nie można ich legalnie kupić bez recepty. Semaglutyd w preparatach Ozempic i Wegovy oraz tirzepatyd w preparacie Mounjaro są lekami wydawanymi z przepisu lekarza. Sprzedaż leku na receptę bez recepty jest niezgodna z prawem.
Czym różni się peptyd "do badań" od zarejestrowanego leku?
Preparat opisany jako badawczy nie podlega kontroli jakości wymaganej dla produktu leczniczego. Może mieć niepewną zawartość substancji czynnej, zanieczyszczenia lub być sfałszowany, a jego oznaczenie nie zmienia statusu prawnego substancji.
Czy retatrutyd jest już dostępny jako lek?
Nie jest jeszcze dostępny jako lek. Na dzień publikacji tego wpisu retatrutyd pozostaje w badaniach klinicznych trzeciej fazy i nie jest zarejestrowany jako lek w Polsce, Unii Europejskiej ani Stanach Zjednoczonych.
Jakie są najczęstsze działania niepożądane peptydów z grupy GLP-1?
Dominują objawy ze strony przewodu pokarmowego: nudności, wymioty, biegunka i zaparcia. W badaniu retatrutydu przy najwyższej dawce nudności zgłosiło 42,4% uczestników.
Skąd pochodzą liczby w tym wpisie?
Liczby dla semaglutydu i tirzepatydu pochodzą z wprowadzenia do badania SURMOUNT-3 w bazie PubMed Central o numerze PMC10667099. Podano tam redukcję masy ciała o 15% dla semaglutydu 2,4 mg oraz o 20,9% dla tirzepatydu 15 mg w badaniu SURMOUNT-1. Wyniki retatrutydu w badaniu trzeciej fazy TRIUMPH-1 opisał serwis The Pharmaceutical Journal w maju 2026 roku. Status prawny semaglutydu przedstawiła Gazeta Prawna 26 sierpnia 2026 roku, a status tirzepatydu serwis Receptomat w wersji z 22 lipca 2026 roku. Wszystkie strony sprawdzono 31 sierpnia 2026 roku.