Koszyk0

MOTS-C to nietypowy peptyd, bo koduje go nie jądro komórki, lecz własne DNA mitochondrium. Liczy 16 aminokwasów i włącza enzym AMPK, czyli czujnik energii komórki, przez co wpływa na gospodarkę glukozą i wrażliwość na insulinę. U myszy zachowuje się jak wysiłek podany w zastrzyku: chroni przed otyłością z diety i przywraca starym zwierzętom wrażliwość na insulinę na poziomie młodych. U ludzi tych efektów po podaniu nie zbadano. Nie ma zatwierdzonego zastosowania klinicznego, MOTS-C jest substancją do badań, a w sporcie obowiązuje zakaz jego stosowania przez cały rok.

Skąd bierze się MOTS-C?

Większość peptydów w organizmie powstaje z instrukcji zapisanej w DNA jądra komórkowego. MOTS-C należy do wąskiej grupy peptydów pochodzenia mitochondrialnego, kodowanych wewnątrz genu 12S rRNA w DNA mitochondrium. Ma 16 aminokwasów, a jego pierwszych 11 reszt jest silnie zachowanych u 14 gatunków, w tym u człowieka i myszy. Odkrycie tego peptydu w 2015 roku wprowadziło pomysł, że mitochondria nie tylko produkują energię, lecz także wysyłają własne cząsteczki sygnałowe.

Co MOTS-C robi w komórce?

MOTS-C włącza AMPK, enzym pełniący rolę czujnika poziomu energii. Za pośrednictwem AMPK peptyd nasila wchodzenie glukozy do komórek. W warunkach stresu metabolicznego MOTS-C potrafi przemieścić się do jądra komórkowego i związać się z czynnikami przepisującymi geny. Zmienia wtedy to, które geny są aktywne. Dzięki temu działa jak sygnał o charakterze hormonalnym, przywracający równowagę metaboliczną, a nie jak zwykły produkt przemiany materii.

Co pokazały badania na myszach?

Badania na myszach dały spójny obraz korzyści metabolicznych. Podawanie MOTS-C zapobiegało otyłości u zwierząt karmionych dietą wysokotłuszczową. Po siedmiu dniach podawania stare myszy miały wrażliwość na insulinę taką jak młode. Poziom MOTS-C rośnie po wysiłku, w mięśniu nawet około dwunastokrotnie, a we krwi około 1,5 raza. We krwi jest on też niższy u osób starszych, o 11 do 21 procent w porównaniu z młodymi. Stąd wzięła się etykieta peptydu naśladującego wysiłek.

Co wiadomo o MOTS-C u ludzi?

U ludzi wiadomo niewiele i głównie z obserwacji, nie z podawania peptydu. Potwierdzono, że stężenie MOTS-C we krwi rośnie z wysiłkiem i spada z wiekiem. Nie ma jednak ukończonego badania klinicznego z podawaniem niemodyfikowanego MOTS-C. Dłużej działający analog o oznaczeniu CB4211 przeszedł wczesne fazy badań, po których jego rozwój zakończono. Autorzy przeglądu z 2023 roku piszą wprost, że nie opracowano metody stosowania MOTS-C w praktyce klinicznej. Nie jest też jasne, jak peptyd wnika do komórek, nie ulegając po drodze rozkładowi. Kontekst metabolizmu i masy ciała rozwija wpis o inkretynach i GLP-1, a osi mięśniowej wpis o peptydach na mięśnie.

Jaki jest status prawny i sportowy MOTS-C?

MOTS-C nie ma rejestracji FDA ani Europejskiej Agencji Leków i nie jest uznaną terapią odchudzania, spowalniania starzenia, chorób metabolicznych ani poprawy wyników. Sprzedawany jest jako MOTS-C w postaci odczynnika do badań. Na liście zabronionej WADA MOTS-C figuruje w grupie S4, wśród modulatorów metabolicznych i aktywatorów AMPK. Zakaz obowiązuje przez cały rok, a wyłączenie terapeutyczne nie jest możliwe, bo nie istnieje zatwierdzone wskazanie. Więcej o kategoriach prawnych mówi wpis o statusie prawnym peptydów w Polsce oraz strona ostrzeżenia prawnego.

Najczęstsze pytania

Co to jest MOTS-C?

To peptyd z 16 aminokwasów kodowany nie w jądrze komórki, lecz w DNA mitochondrium, w genie 12S rRNA. Należy do peptydów pochodzenia mitochondrialnego, odkrytych stosunkowo niedawno.

Jak MOTS-C działa na metabolizm?

Włącza enzym AMPK, który jest czujnikiem energii komórki. Przez AMPK nasila wychwyt glukozy, a pod wpływem stresu metabolicznego wchodzi do jądra komórkowego i wpływa na aktywność genów.

Czy MOTS-C to wysiłek w zastrzyku?

To etykieta z badań na myszach, w których MOTS-C dawał podobne efekty metaboliczne co trening. U ludzi po podaniu peptydu tego nie sprawdzono.

Czy są badania MOTS-C u ludzi?

Nie ma ukończonego badania z podawaniem niemodyfikowanego MOTS-C. Dłużej działający analog CB4211 przeszedł wczesne fazy, po których jego rozwój zakończono.

Czy MOTS-C można stosować w sporcie?

Nie. MOTS-C jest na liście zabronionej WADA w grupie S4 jako aktywator AMPK, zabroniony przez cały rok, bez możliwości wyłączenia terapeutycznego.

Wszystkie marki, ceny i przeliczenia tej cząsteczki zbiera strona MOTS-c.

Źródła

  1. Lee C, Zeng J, Drew BG i in. The mitochondrial-derived peptide MOTS-c promotes metabolic homeostasis and reduces obesity and insulin resistance. Cell Metabolism, 2015, 21(3): 443-454. https://doi.org/10.1016/j.cmet.2015.02.009
  2. Kim KH, Son JM, Benayoun BA, Lee C. The Mitochondrial-Encoded Peptide MOTS-c Translocates to the Nucleus to Regulate Nuclear Gene Expression in Response to Metabolic Stress. Cell Metabolism, 2018, 28(3): 516-524. https://doi.org/10.1016/j.cmet.2018.06.008
  3. Reynolds JC, Lai RW, Woodhead JST i in. MOTS-c is an exercise-induced mitochondrial-encoded regulator of age-dependent physical decline and muscle homeostasis. Nature Communications, 2021, 12: 470. https://doi.org/10.1038/s41467-020-20790-0
  4. D'Souza RF, Woodhead JST, Hedges CP i in. Increased expression of the mitochondrial derived peptide, MOTS-c, in skeletal muscle of healthy aging men is associated with myofiber composition. Aging, 2020, 12(6): 5244-5258. https://doi.org/10.18632/aging.102944
  5. Lista substancji i metod zabronionych 2026 (tłumaczenie listy WADA), Polska Agencja Antydopingowa, klasa S4.4.1. https://antydoping.pl/wp-content/uploads/2025/12/2026_Lista-zabroniona.pdf