Peptydy stosowane na skórę dzieli się na cztery grupy: sygnałowe, hamujące neuroprzekaźniki, transportujące i hamujące enzymy. Najlepiej opisane w badaniach z udziałem ludzi są palmitoyl pentapeptide-4, który w 12-tygodniowym badaniu na 93 kobietach wygładził zmarszczki wyraźniej niż placebo, oraz Argireline, po którym zmarszczki spłyciły się o maksymalnie 30 procent w 30 dni. GHK-Cu, czyli tripeptyd miedziowy obecny w ludzkim osoczu, pobudza syntezę kolagenu i przyspiesza gojenie.
Czym są peptydy kosmetyczne
To krótkie łańcuchy aminokwasów, znacznie mniejsze od białek skóry takich jak kolagen i elastyna. Czym dokładnie peptyd różni się od białka, rozkłada na części wpis o peptydach i białkach. W pielęgnacji liczy się jedno: peptyd może przekazać komórce skóry sygnał, którego samo białko nie przekaże.
Z wiekiem skóra wytwarza mniej kolagenu i elastyny, a te, które ma, rozkładają się szybciej. Peptydy mają ten bilans przesunąć, każda grupa w inny sposób. Podział na cztery grupy według mechanizmu działania opisał przegląd badań Gorouhiego i Maibacha z 2009 roku.
Cztery grupy peptydów w pielęgnacji
| Grupa | Co robi | Przykład |
|---|---|---|
| Sygnałowe | pobudzają fibroblasty do syntezy kolagenu | palmitoyl pentapeptide-4 |
| Hamujące neuroprzekaźniki | rozluźniają mięśnie mimiczne | Argireline |
| Transportujące | dostarczają miedź do komórek skóry | GHK-Cu |
| Hamujące enzymy | spowalniają rozkład kolagenu | peptydy roślinne |
Peptydy sygnałowe
Fibroblasty to komórki skóry właściwej, które wytwarzają kolagen i elastynę. Peptydy sygnałowe dają im znak do pracy. Najlepiej zbadany jest palmitoyl pentapeptide-4, znany pod nazwą handlową Matrixyl, czyli pięć aminokwasów z dołączonym kwasem palmitynowym.
W badaniu z 2005 roku wzięły udział 93 kobiety w wieku od 35 do 55 lat. Przez 12 tygodni każda smarowała jedną połowę twarzy kremem z peptydem, a drugą tym samym kremem bez niego. Po stronie z peptydem zmarszczki i drobne linie zmniejszyły się wyraźnie bardziej niż po stronie kontrolnej, a skóra dobrze go tolerowała.
Peptydy hamujące neuroprzekaźniki
Zmarszczki mimiczne, jak kurze łapki, biorą się ze skurczów mięśni twarzy. Argireline to sześć aminokwasów zaprojektowanych tak, żeby zakłócić kompleks białek SNARE, potrzebny do uwolnienia sygnału z nerwu do mięśnia. Tak samo działa toksyna botulinowa, tylko znacznie silniej.
W badaniu opublikowanym w 2002 roku krem z 10 procentami Argireline spłycił zmarszczki o maksymalnie 30 procent po 30 dniach stosowania. Autorzy podkreślili, że peptyd hamuje uwalnianie sygnału podobnie silnie jak toksyna, ale jego efekt jest dużo mniejszy. To wybór dla kogoś, kto chce łagodniejszej drogi niż zastrzyk.
Peptydy transportujące i GHK-Cu
Najważniejszym przedstawicielem tej grupy jest GHK-Cu, czyli tripeptyd glicyna-histydyna-lizyna związany z jonem miedzi. Występuje naturalnie w ludzkim osoczu, ślinie i moczu, a jego ilość spada z wiekiem. Miedź jest potrzebna enzymom, które budują kolagen.
Przegląd badań z 2015 roku zbiera, co wiadomo o GHK. Pobudza syntezę kolagenu i proteoglikanów, przyciąga do rany komórki odpornościowe i przyspiesza gojenie skóry u zwierząt. W kosmetykach poprawiał jędrność, gęstość i elastyczność skóry oraz zmniejszał drobne zmarszczki. Większość danych o mechanizmie pochodzi z badań laboratoryjnych i zwierzęcych.
W sklepie GHK-Cu jest dostępny jako tripeptyd miedziowy GHK-Cu 100 mg firmy Bio-Peptide w cenie 160 zł. To materiał badawczy w postaci liofilizatu, a nie gotowy krem.
Peptydy hamujące enzymy
Z wiekiem i pod wpływem słońca w skórze rośnie aktywność enzymów rozkładających kolagen, między innymi metaloproteinaz macierzy. Peptydy z tej grupy, najczęściej pozyskiwane z roślin, mają ten rozkład spowalniać. To grupa opisana w badaniach najsłabiej z czterech.
Główna przeszkoda: przejście przez skórę
Zewnętrzna warstwa naskórka, warstwa rogowa, jest tłusta i zatrzymuje cząsteczki, które lubią wodę. Według reguły opisanej w 2000 roku przez Bosa i Meinardiego substancja musi mieć masę poniżej 500 daltonów, żeby przejść przez skórę. Większość peptydów jest cięższa.
Producenci radzą sobie z tym na dwa sposoby. Pierwszy to dołączenie kwasu tłuszczowego, jak w palmitoyl pentapeptide-4, co ułatwia przejście przez tłustą barierę. Drugi to nośniki, na przykład liposomy, które chronią peptyd i pomagają mu wniknąć głębiej.
Peptydy na skórę w sklepie
W kategorii peptydy na skórę i długowieczność są trzy produkty firmy Bio-Peptide: GHK-Cu 100 mg za 160 zł, glutation 1000 mg za 120 zł i NAD 1000 mg za 300 zł. Wysyłka w Polsce kosztuje 20 zł. Jak przygotować roztwór z liofilizatu, opisuje wpis o rekonstytucji peptydu wodą bakteriostatyczną.
Najczęstsze pytania
Jakie są rodzaje peptydów kosmetycznych?
Są cztery: sygnałowe, hamujące neuroprzekaźniki, transportujące i hamujące enzymy. Grupa mówi więcej o działaniu peptydu niż nazwa handlowa na opakowaniu.
Czym jest GHK-Cu?
To tripeptyd miedziowy, który występuje naturalnie w ludzkim osoczu, a jego ilość spada z wiekiem. Pobudza syntezę kolagenu i przyspiesza gojenie skóry w badaniach na zwierzętach.
Po jakim czasie widać efekt peptydów na skórze?
Po tygodniach, a nie po dniach. Argireline dał wynik po 30 dniach, a palmitoyl pentapeptide-4 badano przez 12 tygodni.
Czy peptydy zastąpią toksynę botulinową?
Nie w pełni. Argireline działa na ten sam mechanizm, ale nakłada się go na skórę, a efekt jest wyraźnie mniejszy niż po zastrzyku.
Źródła
- Gorouhi F, Maibach HI. Role of topical peptides in preventing or treating aged skin. International Journal of Cosmetic Science, 2009, 31(5): 327-345. https://doi.org/10.1111/j.1468-2494.2009.00490.x
- Robinson LR, Fitzgerald NC, Doughty DG i in. Topical palmitoyl pentapeptide provides improvement in photoaged human facial skin. International Journal of Cosmetic Science, 2005, 27(3): 155-160. https://doi.org/10.1111/j.1467-2494.2005.00261.x
- Blanes-Mira C, Clemente J, Jodas G i in. A synthetic hexapeptide (Argireline) with antiwrinkle activity. International Journal of Cosmetic Science, 2002, 24(5): 303-310. https://doi.org/10.1046/j.1467-2494.2002.00153.x
- Pickart L, Vasquez-Soltero JM, Margolina A. GHK Peptide as a Natural Modulator of Multiple Cellular Pathways in Skin Regeneration. BioMed Research International, 2015: 648108. https://doi.org/10.1155/2015/648108
- Bos JD, Meinardi MM. The 500 Dalton rule for the skin penetration of chemical compounds and drugs. Experimental Dermatology, 2000, 9(3): 165-169. https://doi.org/10.1034/j.1600-0625.2000.009003165.x