PT-141, czyli bremelanotyd, jest jedyną cząsteczką z rodziny peptydów melanokortynowych zarejestrowaną jako lek na obniżone libido u kobiet. Amerykańska Agencja Żywności i Leków dopuściła go w 2019 roku pod nazwą Vyleesi. Rejestracja opierała się na dwóch badaniach trzeciej fazy RECONNECT, w których wzięło udział 1267 kobiet. Poniżej znajdziesz, jak PT-141 działa na pożądanie, co zmierzono w każdym z badań i czym peptyd w fiolce różni się od gotowego wstrzykiwacza.
Jak PT-141 działa na libido u kobiet?
PT-141 działa w mózgu, a nie w narządach płciowych. Pobudza receptory melanokortyny, przede wszystkim MC4R, obecne w wielu obszarach ośrodkowego układu nerwowego. Te receptory uczestniczą w regulacji pożądania i podniecenia. Ulotka leku Vyleesi przyznaje wprost, że dokładny mechanizm poprawy pożądania pozostaje nieznany.
To odróżnia PT-141 od leków, które kobiety znają z opowieści o terapii męskiej. Sildenafil rozszerza naczynia krwionośne i sam nie budzi ochoty na seks. PT-141 celuje w sam popęd, czyli w to, czy w ogóle pojawia się chęć na zbliżenie. Dlatego badania mierzyły u kobiet przede wszystkim poziom pożądania i związanego z nim dyskomfortu.
Na co dokładnie PT-141 jest zarejestrowany?
Lek Vyleesi ma wąskie wskazanie: kobiety przed menopauzą z nabytym, uogólnionym zaburzeniem obniżonego pożądania seksualnego. W skrócie to zaburzenie nazywa się HSDD. Nabyte oznacza, że wcześniej libido było prawidłowe. Uogólnione oznacza, że spadek dotyczy każdej sytuacji i każdego partnera. Obniżone pożądanie musi przy tym wywoływać wyraźny dyskomfort albo trudności w związku.
Wskazanie wyklucza przypadki, w których spadek libido wynika z innej choroby, przyjmowanych leków albo problemów w relacji. Lek nie jest przeznaczony dla kobiet po menopauzie ani dla mężczyzn. Badania u mężczyzn istnieją i opisujemy je osobno we wpisie PT-141 u mężczyzn.
Co pokazały badania RECONNECT?
W dwóch badaniach RECONNECT kobiety przyjmujące PT-141 zgłaszały większe pożądanie i mniejszy dyskomfort niż kobiety na placebo. Wyniki opublikował w 2019 roku Obstetrics and Gynecology. Oba badania miały identyczny plan i trwały 24 tygodnie. Uczestniczki wstrzykiwały sobie pod skórę 1,75 mg bremelanotydu albo placebo, wtedy gdy spodziewały się zbliżenia.
Do badań wylosowano 1267 kobiet, a do analizy skuteczności weszło 1202. Średni wiek wynosił 39 lat. Niemal wszystkie uczestniczki pochodziły z ośrodków w Stanach Zjednoczonych. Pożądanie mierzono kwestionariuszem FSFI, czyli wskaźnikiem funkcji seksualnych kobiet. Dyskomfort mierzono skalą FSDS, która pyta o przykrość związaną z niskim libido.
| Wynik w porównaniu z placebo | Badanie 301 | Badanie 302 | Oba razem |
|---|---|---|---|
| Wzrost pożądania (FSFI) | +0,30 | +0,42 | +0,35 |
| Spadek dyskomfortu (FSDS) | -0,37 | -0,29 | -0,33 |
| Istotność statystyczna | tak | tak | tak |
Różnice były istotne statystycznie w obu badaniach i w ich łącznej analizie. Liczby w tabeli to przewaga nad placebo w punktach skali, a nie odsetek kobiet, którym lek pomógł. Autorzy uznali, że bremelanotyd poprawia pożądanie i zmniejsza związany z nim dyskomfort u kobiet przed menopauzą z HSDD.
Czy PT-141 działa niezależnie od wieku, wagi i antykoncepcji?
Tak, osobna analiza z 2022 roku wykazała poprawę w niemal wszystkich podgrupach kobiet. Badacze podzielili 1202 uczestniczki RECONNECT według wieku, masy ciała, wskaźnika BMI i poziomu testosteronu. Poprawa pożądania i spadek dyskomfortu pojawiały się we wszystkich tych grupach, z nielicznymi wyjątkami.
Kobiety, które nie stosowały antykoncepcji hormonalnej, zgłaszały istotny wzrost pożądania. U kobiet przyjmujących tabletki antykoncepcyjne przewaga PT-141 była widoczna liczbowo, ale mniejsza. Spadek dyskomfortu był istotny w obu tych grupach. Wynik nie zależał też od tego, jak długo kobieta miała obniżone libido.
Co mówią same uczestniczki badań?
Kobiety przyjmujące PT-141 opisywały wzrost pożądania, fizycznego podniecenia i jakości zbliżeń w związku. Takie wnioski przyniosło badanie wyjściowe z 2021 roku, przeprowadzone po zakończeniu części z placebo. Ankietę wypełniły 242 uczestniczki RECONNECT, a 80 z nich odbyło dodatkowo wywiad telefoniczny.
W czasie ankiety kobiety wciąż nie wiedziały, czy dostawały lek, czy placebo. Uczestniczki z grupy placebo również opisywały korzyści, ale innego rodzaju. Chodziło o samo podjęcie leczenia i lepszą rozmowę z partnerem. Reakcji fizycznych, takich jak podniecenie, w tej grupie nie zgłaszano.
Jaką dawkę badano i jak ją podawano?
W badaniach trzeciej fazy stosowano jedną dawkę: 1,75 mg bremelanotydu pod skórę. Wcześniejsze badanie z 2016 roku porównało trzy dawki, 0,75 mg, 1,25 mg i 1,75 mg, u 327 kobiet przez 12 tygodni. Dwie wyższe dawki łącznie dały więcej satysfakcjonujących zbliżeń w miesiącu niż placebo. Poprawiły też ogólny wynik funkcji seksualnych i zmniejszyły dyskomfort.
Ulotka Vyleesi opisuje podanie w brzuch albo udo, co najmniej 45 minut przed spodziewanym zbliżeniem. Zaleca nie przyjmować więcej niż jednej dawki w ciągu doby i nie więcej niż ośmiu w miesiącu. Jeśli po ośmiu tygodniach kobieta nie zauważy poprawy, lek należy odstawić. Poniższa tabela zbiera liczby z trzech badań u kobiet.
| Badanie | Liczba kobiet | Czas | Dawka |
|---|---|---|---|
| Clayton i wsp., 2016 (faza 2b) | 327 w analizie | 12 tygodni | 0,75, 1,25 albo 1,75 mg w razie potrzeby |
| RECONNECT 301 | 1267 wylosowanych w obu badaniach | 24 tygodnie | 1,75 mg w razie potrzeby |
| RECONNECT 302 | 1202 w analizie skuteczności | 24 tygodnie | 1,75 mg w razie potrzeby |
Jakie działania niepożądane opisano u kobiet?
Najczęstszym działaniem niepożądanym były nudności, które wystąpiły u 40,0 procent kobiet na PT-141 wobec 1,3 procent na placebo. Dane pochodzą z przeglądu bezpieczeństwa całego programu badań, opublikowanego w 2022 roku. Program objął 3500 osób w 43 badaniach. Zaczerwienienie twarzy pojawiło się u 20,3 procent kobiet, ból głowy u 11,3 procent, a reakcje w miejscu wstrzyknięcia u 5,4 procent.
Nudności były najczęstszym powodem przerwania leczenia. Ulotka podaje, że u większości kobiet słabły przy kolejnych dawkach. Po każdej dawce ciśnienie tętnicze przejściowo rośnie, a tętno zwalnia, i zwykle wraca do normy w ciągu 12 godzin. Dlatego lek jest przeciwwskazany u osób z nieuregulowanym nadciśnieniem albo znaną chorobą układu krążenia.
Osobną sprawą jest ciemnienie skóry w wybranych miejscach, na przykład na twarzy, dziąsłach i piersiach. Przy dawkowaniu zgodnym z ulotką zdarzało się u 1 procent kobiet. W osobnym badaniu, w którym uczestnicy przyjmowali bremelanotyd codziennie przez 8 dni, pojawiło się u 38 procent osób. Częstsze podawanie wyraźnie zwiększa to ryzyko, co wiąże PT-141 z jego krewnym, melanotanem 2.
Czym PT-141 z fiolki różni się od leku Vyleesi?
PT-141 w sklepie to ta sama cząsteczka co w leku Vyleesi, ale w innej postaci i z innym statusem. Vyleesi to gotowy roztwór 1,75 mg w jednorazowym wstrzykiwaczu, z kontrolą jakości leku. Fiolka w sklepie zawiera 10 mg liofilizatu, który trzeba samodzielnie rozpuścić i odmierzyć. Taki produkt jest materiałem do badań laboratoryjnych i nie przejmuje rejestracji leku.
Z jednej fiolki 10 mg da się przygotować wiele porcji o wielkości stosowanej w badaniach. Jak przeliczyć zawartość fiolki na jednostki strzykawki insulinowej, opisuje wpis o przeliczaniu dawki na jednostki. Rozpuszczanie proszku krok po kroku znajdziesz we wpisie o rekonstytucji peptydu.
Gdzie kupić PT-141 i ile kosztuje?
W sklepie PT-141 jest dostępny w fiolkach po 10 mg dwóch marek. PT-141 10 mg Genheal kosztuje 100 zł. PT-141 10 mg Bio-Peptide kosztuje 105 zł. Obie wersje, opis cząsteczki i ceny za miligram zestawia strona PT-141.
Najczęstsze pytania
Czy PT-141 działa u kobiet?
Tak. W dwóch badaniach RECONNECT z udziałem 1267 kobiet przed menopauzą PT-141 istotnie zwiększył pożądanie i zmniejszył związany z nim dyskomfort w porównaniu z placebo.
Jak szybko działa PT-141 u kobiet?
W badaniach kobiety wstrzykiwały 1,75 mg co najmniej 45 minut przed spodziewanym zbliżeniem. Tak samo opisuje to ulotka leku Vyleesi.
Czy PT-141 jest zarejestrowanym lekiem?
Tak. FDA zarejestrowała bremelanotyd w 2019 roku jako lek Vyleesi dla kobiet przed menopauzą z nabytym, uogólnionym obniżeniem pożądania seksualnego.
Jakie są najczęstsze działania niepożądane PT-141?
W badaniach trzeciej fazy nudności wystąpiły u 40,0 procent kobiet, zaczerwienienie twarzy u 20,3 procent, a ból głowy u 11,3 procent.
Czy PT-141 działa u kobiet stosujących antykoncepcję?
Analiza z 2022 roku wykazała spadek dyskomfortu niezależnie od antykoncepcji hormonalnej. Wzrost pożądania był istotny u kobiet bez antykoncepcji i liczbowo widoczny u kobiet ją stosujących.
Źródła
- Kingsberg SA, Clayton AH, Portman D i in. Bremelanotide for the Treatment of Hypoactive Sexual Desire Disorder: Two Randomized Phase 3 Trials. Obstetrics and Gynecology, 2019, 134(5): 899-908. https://doi.org/10.1097/AOG.0000000000003500
- Clayton AH, Althof SE, Kingsberg S i in. Bremelanotide for female sexual dysfunctions in premenopausal women: a randomized, placebo-controlled dose-finding trial. Women's Health, 2016, 12(3): 325-337. https://doi.org/10.2217/whe-2016-0018
- Simon JA, Kingsberg SA, Portman D i in. Prespecified and Integrated Subgroup Analyses from the RECONNECT Phase 3 Studies of Bremelanotide. Journal of Women's Health, 2022, 31(3): 391-400. https://doi.org/10.1089/jwh.2021.0225
- Koochaki P, Revicki D, Wilson H i in. The Patient Experience of Premenopausal Women Treated with Bremelanotide for Hypoactive Sexual Desire Disorder: RECONNECT Exit Study Results. Journal of Women's Health, 2021, 30(4): 587-595. https://doi.org/10.1089/jwh.2020.8460
- Clayton AH, Kingsberg SA, Portman D i in. Safety Profile of Bremelanotide Across the Clinical Development Program. Journal of Women's Health, 2022, 31(2): 171-182. https://doi.org/10.1089/jwh.2021.0191
- FDA. Vyleesi (bremelanotide injection), charakterystyka produktu, 2019. https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2019/210557s000lbl.pdf